A Acting Area1 บริเวณที่ใช้แสดงบนเวที Ad lib การด้น หรือคิดคำพูดขึ้นมาสดๆบนเวที Aesthetic Distance ระยะห่างทางสุนทรียะ หมายถึง ระยะห่างระหว่างผู้ชมจากการแสดงบนเวที ซึ่งในละครส่วนใหญ่ ถือเป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องมีระยะห่างระหว่างผู้ชมกับการแสดง Aksra Hoon Lakorn Lek อักษราหุ่นละครเล็ก คณะการแสดงที่จัดแสดงหุ่นละครเล็ก ศิลปะการเชิดหุ่นที่หาชมได้ยากยิ่งในปัจจุบัน Aksra Theatre โรงละครอักษรา โรงละครหรูกลางใจเมืองกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย Amphitheatre โรงละครกลางแจ้งที่มีรูปร่างเป็นรูปไข่ รูปครึ่งวงกลม หรือรูปวงกลม มีที่นั่งคนดูล้อมรอบ หรือโรงละครในร่วมที่ใหญ่กว่าปกติ Apron บริเวณเวทีหน้าม่าน หรือหน้ากรอบเวที เรียกอีกอย่างว่า forestage Arena เวทีการแสดงชนิดหนึ่งที่มีผู้ชมรายล้อมอยู่สี่ด้าน เรียกอีกอย่างว่า theatre-in-the-round At rise ศัพท์ที่ใช้อธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นบนเวที เมื่อม่านเปิด หรือไฟขึ้นในตอนต้นเรื่อง B Backdrop ผ้าผืนใหญ่ที่ใช้สำหรับกั้นด้านหลังของบริเวณการแสดง Backstage ส่วนหลัง หรือส่วนนอกของบริเวณแสดง Basic Situation ปัญหาหรือข้อขัดแย้งหลักที่ทำให้เกิดเรื่องราวของละคร เช่น โรมิโอ และจูเลียตต่างมาจากครอบครัวที่เป็นศัตรูกัน Batten ราวแขวนไฟและฉาก Beam Projector ไฟชนิดหนึ่งไม่มีเลนส์ แต่ใช้การสะท้อนให้เกิดลำแสงที่ไม่สามารถปรับได้ Blackout การดับไฟให้มืดสนิททันที Blocking การจัดวางตำแหน่งการเคลื่อนไหวของนักแสงดบนเวที Border หลืบบน หรือหลืบริ้ว ใช้แขวนบนรางเพื่อกำหนดขอบเขตด้านบนของเวที C Catharsis คำมาจากภาษากรีก แปลเอาความได้ว่า การทำให้บริสุทธิ์ หรือ หมายถึงการที่คนดูนั้นได้ชำระล้างจิตใจจาการชมละคร Catwalk ทางเดินเหล็กแคบๆที่แขวนไว้เหนือเวทีสำหรับห้อย และติดตั้งไฟ Center Stage บริเวณกลางเวทีการแสดง Chorus กลุ่มนักแสดงที่ร้องและเต้นในการแสดง Complication การเพิ่มปัญหาหรือเหตุการณ์ให้ซับซ้อนยุ่งเหยิงมากขึ้น ซึ่งจะทำให้การแสดงถึงตอนหรือจุดสำคัญของเรื่องช้าลง Conflict ความตึงเครียดขัดแย้งระหว่างตัวละครเอก 2 คน หรือมากกว่านั้นซึ่งทำให้เกิดเรื่องราวในละคร Counterweight ระบบรอกที่ทำให้ฉากนั้นสมดุล และสามารถลอยขึ้นไปเหนือเวทีได้ โดยใช้เชือกและลูกรอก Crew ทีมงานหลังเวที Cross การเคลื่อนไหวของนักแสดงข้ามเวทีไปยังจุดที่กำหนดไว้ Cue 1.คิวการพูด หรือการเคลื่อนไหวบนเวที ซึ่งสามารถรับรู้ได้จากคำพูด หรือการกระทำจากตัวละครอื่นๆ ที่ทำให้ทราบว่าต้องทำหรือพูดอะไรต่อ 2.การเปลี่ยนแสง Cyclorama ฉากหลังของเวที, ม่านด้านหลังสุด D Denouement ช่วงท้าย หรือตอนจบของการแสดง Deus ex machian รูปแบบการจบละครแบบกรีกโบราณ ซึ่งจะเป็นการเข้ามามีส่วนร่วม ของพลังเหนือธรรมชาติ หรือ พระเข้าในนาทีสุดท้าย Dim out การหรี่แสงไฟหรือปิดไฟโดยใช้ Dimmer ตามคิวที่ได้กำหนดไว้ ระหว่างการแสดง Dimmer เครื่องมือใช้ในการปรับหรี่แสงไฟ Director ผู้กำกับการแสดง Downstage ช่วงเวทีด้านหน้าคนดู Drop ผ้าผืนใหญ่ที่มีลวดลายต่างๆที่ส่วนมากระบายจากสีน้ำมัน แขวนจากด้านบนเวทีใช้เป็น Background ด้านหลัง E Ensemble playing การแสดงพร้อมกันหมดเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันทั้งคณะของกลุ่มนักแสดง Entrance การที่นักแสดงเดินออกมาบนเวที (โดยปกติบทละครแต่ละเรื่องมักจะบอกกำกับเอาไว้) Epilogue ถ้อยคำส่งท้าย หรือถ้อยคำปิดการแสดง Exit การที่นักแสดงเดินออกจากเวที หรือฉากนั้นๆ Exposition การปูพื้นฐานเกี่ยวกับตัวละครให้คนดูได้เข้าใจถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ในการแสดงให้มากขึ้น ซึ่งอาจมาจากอดีต หรือเหตุการณ์ต่างๆ F Flat แผ่นแบนๆที่ใช้เป็นส่วนประกอบของฉาก ส่วนมากทำจากผ้าใบยิงบนกรอบไม้ Flood ไฟชนิดหนึ่งที่ไม่ใช้เลนส์ให้แสงเป็นบริเวณกว้าง Fly loft / flies ช่องว่างเหนือของเวทีใช้เป็นที่เก็บฉากที่ไม่ต้องการจากการแสดง โดยการใช้เชือกและลูกรอกดึงกลับขึ้นไป Follow spot สปอตไลท์ขนาดใหญ่ที่มีความคมชัด ใช้ส่องตามการพูด หรือตัวละครหลักของเรื่อง Freeze การหยุดการเคลื่อนไหวชั่วขณะ Fresnel (อ่านว่า เฟรอ-เนล มาจากภาษาฝรั่งเศส) สปอตไลท์ชนิดหนึ่งที่ใช้สำหรับส่องในระยะสั้นๆ แสงจากเฟรอเนลนั้นสามารถผสมกลืนไปกับแสงอื่นได้ Front of the house ส่วนหน้าของโรงละครไว้ใช้รองรับคนดู Frontage ดวงไฟติดอยู่ที่พื้นเวทีตรงช่วงบนเวที ไม่ค่อยนิยมใช้กันมากนัก Frontage ความหมายเดียวกับ apron ซึ่งหมายถึง ช่วงเวทีหน้าม่าน G Gauze ผ้าโปร่งบางที่ใช้ขึงบนเวที Gel แผ่นใส หรือเจล มีสีสันต่างๆที่ใช้ในการบังหน้าโคมไฟ เพื่อเปลี่ยนเป็นแสงสีต่างๆ Grid รางเหนือเวทีที่ใช้แขวนไฟและฉาก H Hand Props อุปกรณ์ประกอบการแสดงขนาดเล็กที่ผู้แสดงใช้ถือระหว่างการแสดง I Inner stage ส่วนด้านในของเวทีการแสดง Interlude การแสดงคั่น หรือการแสดงสลับหน้าม่าน L Left Stage ใช้เรียกเวทีด้านซ้ายมือของนักแสดง M Mask หน้ากาก หรือการใช้ส่วนอื่นๆของฉากบังไฟ หรือบังเวทีส่วนที่ไม่ต้องการให้เห็น Masking ม่านเวทีที่ใช้บัง หรือปิดส่วนที่ไม่ต้องการให้เห็น Mise-en-scene การจัดองค์ประกอบต่างๆบนเวทีให้ลงตัว อาจจะเป็นบางตอนที่ต้องการ หรือตลอดทั้งเรื่องก็ได้ Multiple Setting รูปแบบหนึ่งของการจัดบริเวณที่แสดงให้มีหลายๆสถานที่บนเวทีเดียวกัน ซึ่งในสมัยยุคกลางเป็นที่นิยมกันมาก O Objective จุด ประสงค์หลักของตัวละคร ศัพท์ที่คอนแสตนติน สตานิสลาฟสกี (นักการละครชาวรัสเซีย) ใช้เพื่อให้นักแสดงรู้ว่า ตัวละครตัวนั้นต้องการอะไรในชีวิต Obstacle อุปสรรคที่ทำให้ตัวละครไม่สามารถไปถึงจุดหมายปลายทางที่ต้องการได้ Offstage บริเวณนอกเวทีแสดง ซึ่งบางครั้งนักแสดงอาจจะส่งเสียงออกมาจากตรงนี้ก่อนที่จะเข้าไปในเวทีที่ผู้ชมมองเห็น Onstage บริเวณที่ผู้ชมมองเห็น Open การเปิดตัวของนักแสดง โดนหันเข้ามาให้ผู้ชมเห็นการแสดงได้ชัดเจนขึ้น Orchestra วงดนตรี หรือบริเวณชั้นล่างของที่นั่งคนดู Orchestra pit ช่องหน้าเวที ที่ใช้สำหรับให้วงดนตรีตั้งเพื่อแสดงละครประเภทละครเพลง P Pace จังหวะของการแสดงละคร ซึ่งจะช้าหรือเร็วขึ้นอยู่กับผู้กำกับการแสดง ที่ต้องการให้จังหวะของการแสดงนั้นเร็วหรือช้าอย่างไร Period พีเรียด เป็นศัพท์ที่ใช้เรียกละครที่แสดงถึงเรื่องราวที่เกิดขึ้นในยุคสมัยที่ผ่านมา Platform แพลมฟอร์ม พื้นเวทีที่ยกขึ้นมาสำหรับการแสดง Platform Stage เวทีแบบแพลทฟอร์ม คือ เวทียกพื้นสูงขึ้นมาโดยไม่มีกรอบหน้าเวที Plot โครง เรื่อง คือ การวางรูปแบบการดำเนินเรื่องของละครให้สมบูรณ์ มีตอนต้น ตอนกลาง จุดสูงสุด และการคลี่คลายเรื่องในตอนจบ เหตุการณ์ต่างๆในเรื่องจะถูกวางไว้อย่างดี เพื่อให้ผู้ชมได้อารมณ์ที่ต้องการ Point of attack จุดเริ่มต้นที่ทำให้เรื่องราวทั้งหมดเกิดขึ้นและดำเนินต่อไปตามที่ผู้เขียน ต้องการ Producer โพรดิวเซอร์ หรือผู้อำนวยการแสดง คือ ผู้ที่รับผิดชอบด้านธุรกิจต่างๆ ในการแสดง เช่น การหาทุน Prologue โพรล็อก บทพูดก่อนการแสดง บทนำเรื่อง Prompt Book สมุดคู่มือการแสดงที่จะบอกการเคลื่อนไหวของนักแสดง คิวแสง คิวสียง และอื่นๆอย่าละเอียด Props พร้อพย์ ย่อมาจากพร้อพย์ดพอร์ตี้ส์ อุปกรณ์ต่างๆที่ใช้ประกอบฉาก3 และการแสดง Proscenium โพรซีเนียม กรอบหน้าเวที Protagonist โพรทากอร์นิสต์ ตัวละครหลัก หรือตัวละครเอก R Raked Stage เวทีแบบเอียงขึ้นจากหน้าเวที เทขึ้นไปทางหลังฉาก Rehearsal รีเฮอร์ซัล การซ้อมละคร Repertory / Repertoire เรเพอร์ทอรี่ หรือ เรเพอร์ทัวร์ หมายถึงคณะละครที่มีละครพร้อมจะเล่นได้ทันทีจำนวนหนึ่ง หรือจะหมายถึง การแสดงจำนวนหนึ่งที่แต่ละคณะมี พร้อมสำหรับการแสดงได้ทันที Reversal การผกผันของชะตากรรม หรือของสถานการณ์ ที่ทำให้เรื่องราวเปลี่ยนไป อีกทางหนึ่ง Revolving stage เวทีหมุน Right Stage ด้านขวาของเวที ในขณะที่นักแสดงหันหน้าเข้าคนดู S Scene ฉาก หรือการแสดงที่เกิดขึ้นในช่วงหนึ่งช่วง ตามที่ผู้เขียนบทกำหนดไว้ Scrim สคริม ผ้าโปร่งที่ขึงบนเวที ซึ่งจะโปร่งแสงเวลาที่แสงเปิดจากด้านหลัง แต่ทึบแสงเวลาแสงส่องจากด้านหน้า Script บท Set ฉาก หมายถึงโครงสร้างของฉากทั้งหมดบนเวที Set piece ชิ้นของฉาก Slapstick แสลบสติก รูปแบบหนึ่งของละครตลก ที่เน้นการเคลื่อนไหวที่ฉับพลันทันที พิสดาร หรือหกล้มหกลุก หรือเน้นความรุนแรงเช่นการตีหัว Spill สปิล การที่แสงสาดไปเกินบริเวณที่กำหนด Spine สไป น์ ศัพท์คำนี้ที่จริงหมายถึงกระดูกสันหลัง แต่สตานิสลาฟสกี้ (นักการละครชาวรัสเซีย)ใช้คำนี้ โดยหมายถึง ความต้องการหลัก หรือความปรารถนาอันแรงกล้าของตัวละครที่ทำให้ ตัวละครตัวนั้นตัดสินใจกระทำสิ่งต่างๆ SRO Standing Room Only มีเฉพาะที่ยืนเท่านั้น ใช้เมื่อละครเรื่องนั้นที่นั่งเต็ม และมีบัตรขายเฉพาะที่ยืน Stage areas บริเวณ ต่างๆบนเวที ซึ่งมีชื่อเรียกต่างๆกันไป โดยจะนับเป็นด้านขวาหรือด้านซ้ายนั้น นับจากที่นักแสดงยืนอยู่บนเวที หันหน้าเข้าหาคนดูเสมอ Stage Door ประตูเชื่อต่อระหว่างด้านนอกกับห้องแต่งตัว หรือบริเวณอื่นๆบนเวที Stanislavski method วิธีแสดงและทฤษฎีการแสดงของสตานิสลาฟสกี้ เกี่ยวกับปัญหาในการแสดงของนักแสดง ซึ่งจะเน้นการแสดงที่สมจริง Strike สไตรค์ การย้ายหรือรื้อถอนฉากหลังจากการแสดงจบ Subtext ซับเทกซ์ ศัพท์นี้ใช้เมื่อต้องการจะพูดถึงนัยยะที่ซ่อนเร้นอยู่ลึกๆ ความหมายของการกระทำที่ซ้อนเร้นอยู่เบื้องหลัง T Teaser ทีเซอร์ หลืบบนที่ใช้บังราวแขวนไฟ หรือใช้กั้นสายตาให้บริเวณการแสดง ลดความสูงลง Technical ส่วนเทคนิคด้านอื่นๆที่นอกเหนือจากนักแสดง และผู้กำกับ อาจจะเป็นฝ่านเทคนิคแสง เสียง หรือผู้ที่ทำงานเบื้องหลังฉาก Technical Runthrough เทคนิค เคิลรันทรู การซ้อมเทคนิคกับละครทั้งเรื่อง ซึ่งจะทำโดยไม่มีนักแสดง และซ้อมเฉพาะคิวแสง ตลอดจนการเปลี่ยนฉาก หรือ เทคนิคอื่นๆ อย่างเดียว Theme ธีม แก่นของเรื่อง ความคิดหลักของละครทั้งเรื่องที่ต้องการให้รู้ Tragic Flaw ทราจิค ฟลอว์ ความผิดพลาด ความอ่อนแอ ลักษณะนิสัยที่ไม่สมบูรณ์แบบของตัวละคร Trap แทรป คือบริเวณส่วนหนึ่งของเวทีที่จะถูกซ่อนเร้นอยู่ มักจะอยู่ด้านใต้พื้นเวที และจะเปิดหรือยกขึ้นเมื่อถึงเลาที่ต้องการ U Unities ยูนิตี้ส์ ความกลมกลืนต่อเนื่องเป็นหนึ่งเดียว ในละครมักจะใช้ในกรณีที่พูดถึงความต่อเนื่องของเวลา (เหตุการณ์ทั้งหมดเกิดขึ้นในวันเดียว) สถานที่ (เกิดขึ้นในสถานที่เดียว) และการกระทำ (การกระทำของตัวละครสมบูรณ์) Upstage บริเวณที่แสดงที่อยู่ไปทางด้านหลังของเวที W Wings ปีกซ้ายและขวา นอกบริเวณที่ใช้แสดง Work Lights เวิร์คไลท์ ไฟที่ใช้เพื่ออำนวยความสะดวกในการทำงานของเจ้าหน้าที่เทคนิคบนเวที ไม่เกี่ยวกับไฟที่ใช้แสดง